GÜMÜŞ

Sembolü: Ag
Atom Numarası47
Sınıfı: Metal
Kristal Yapısı: yüzey-kübik merkezli
Grubu1 B, (geçiş elementi)
Periyot5

SeriGeçiş metalleri
Atom Kütlesi: 107,8682(2) g/mol
Erime Sıcaklığı: 961,78 °C
Kaynama Sıcaklığı: 2162°C
Standart Hali: Katı
İzotopları: 107Ag, 109Ag, kararlı izotoplarıdır.

Yükseltgenme Dereceleri1, nadiren 2, 3
Özgül kütlesi: 10,49 g/cm³
Her Enerji Seviyesindeki
Elektronlar: 2, 8, 18, 18, 1
Nötron Sayıları: 61
Proton Sayıları: 47

Gümüş Bileşikleri Nedir?​

Gümüş, bileşiklerinde ekseriyetle bir (+1) değerlidir. Bilinen pek çok bileşiğinden önemlileri şunlardır;
Gümüş oksit (Ag2O)

Gümüş nitrat çözeltisi, sodyum veya potasyum hidroksit ile muamele edilirse, kahverengi bir çökelti meydana gelir. Dayanıklı değildir ve 300 °C’nin üzerine ısıtılırsa, tamamen gümüşe dönüşür.

Gümüş sülfür (Ag2S)

Doğada argentit minerali halinde bulunur. Gümüş tuzunun çözeltisi üzerinden hidrojen sülfür geçirmekle elde edilen kararlı bir bileşiktir.

Gümüş nitrat (AgNO3)

En önemli gümüş tuzudur. Renksiz ağır kristaller teşkil eder. Tıpta dağlamak maksadıyla kullanılır. Siğil tedavisinde çok iyidir.  Suda ve alkolde kolayca çözündüğünden, birçok gümüş bileşiklerinin elde edilmesinde ilkel madde olarak kullanılır.

Gümüş siyanür (AgCN)

Gümüş tuzuna sodyum veya potasyum siyanürün ilave edilmesiyle meydana gelen zehirli beyaz bir tuzdur. Alkali siyanürlerle kompleks siyanürler teşkil eder. Bu tuzlar da kaplamacılıkta önemlidir.

GÜMÜŞ HALOJENÜRLER: 

Gümüş klorür (AgCl), Gümüş bromür (AgBr), Gümüş iyodür (AgI); Gümüş nitrat çözeltisine halojen tuzları ilavesiyle elde edilirler. Hepsi de ışığa karşı hassas olup, fotoğrafçılık endüstrisinde önemli yerleri vardır. Altın atomunun yarıçapı, gümüş atomu yarıçapından daha küçük olduğu için gümüş daha bir iletkendir.

Gümüş Alaşımları

Saf gümüş kolay paslanmaz. Elektrik ve ısıyı çok iyi iletir. Fakat, çok yumuşak olup, mekanik kuvvete karşı direnci düşüktür. Atmosferde parlaklığını kaybederek soluk bir görüntüye sahip olur. Bu nedenle daha sert diğer metallerle alaşımlandırılarak kullanılır.

Gümüşün çinko ve kadmiyum ile yaptığı alaşımlar, parlaklığını daha yavaş kaybeder. Buna antimon ve kalay eklenirse, bu parlalık ve mukavemet daha da artar. Gümüş, diğer metallerle bir çok şekilde alaşımlandırılabilir. Bunlar endüstride saf gümüşten çok daha fazla kullanılır. Bunun en büyük nedeni gümüşün pahalı bir metal olmasıdır.

Gümüş Kaplama Nasıl Yapılır?

Gümüş kaplanacak parçalar, anodu gümüş olan elektrolitik banyoda katoda bağlanırlar. Banyodaki elektrolit, sodyum arjantisiyanür, NaAg(CN)2 veya benzeri bir kompleks gümüş tuzudur. Bu tür elektrolitler diğerlerine, mesela gümüş nitrata (AgNO3) göre kaplanacak yüzeyin daha düzgün kaplanmasını sağlarlar.

Hava ortamında oksitlenmeme, mükemmel elektrik iletkenliği, dekoratif özellik ve yağlayıcı özelliği düşük olan sıvılarda fazla  yük koşullarında çalışmak gerektiğinde gümüş kaplama tercih  edilmelidir. Esas olarak gümüş kaplar, çatal-bıçak takımı, sofra takımında kullanımı için geliştirilmiş olan elektrolizle gümüş  kaplama, kullanışlılığını hem dekoratif ve fonksiyonel  uygulamalarda, hem de mühendislik ve elektrik-elektronik uygulamalarında kanıtlamıştır. Gümüş mükemmel bir elektrik iletkenliğine sahiptir.

Gümüş Rezervleri Nerelerdedir?

Gümüş, dünyanın birçok ülkesinde bulunan elementlerden biri. Yerkabuğundaki gümüş oranının milyonda bir olduğu tahmin edilmektedir.

En büyük saf gümüş yatakları Atina ve Nevada’da bulunur. Kuzey ve güney Amerika’nın batı kesimlerindeki rezervin, dünya gümüş rezervinin yüzde 60’ına tekabül ettiği tahmin edilmektedir. Dünya gümüş üretiminin yüzde 35’ini Meksika, yüzde 12’sini Peru, yüzde 11’ini de Amerika Birleşik Devletleri (ABD) yapıyor. Diğer yaklaşık yüzde 40’lık üretim ise diğer ülkeler arasında paylaşılıyor. Türkiye, gümüş üretiminde 20. sırada yer alıyor.

Türkiye’de ise birçok ilde irili ufaklı gümüş rezervleri bulunuyor.Bunlardan en çok rezerv barındıran iller şunlardır; İzmir, Balıkesir, Bursa, Antalya, Amasya, Niğde, Artvin, Giresun, Ordu, Sivas, Elazığ… Ayrıca, Murgul ve Ergani’deki bakır madeninden de yan ürün olarak elde edilmektedir.

Gümüşün İnsan Sağlığına Faydaları ve Gümüş Zehirlenmesi (Arjirizm)

Gümüşün sağlıkta kullanılan versiyonuna “kolloidal gümüş” adı verilir. Gümüşün çeşitli proteinlerle bileşik halidir ve güçlü bir antiseptiktir. Buhar damıtımlı su içinde bekletilmiş, görülmeyecek kadar küçük gümüş parçalarıdır. Güçlü mikrop öldürücü özelliği sebebiyle tıpta kullanılan bandajlar, enfeksiyon ilaçları ve gereçleri gibi birçok sağlık ürününde gümüş içeren kimyasallar kullanılır. Gümüş iyonlarının kemikleri güçlendirdiği, radyasyona karşı koruyucu etkilerinin olduğu, 450 farklı bakteri türünü yok ettiği, virüs ve mantar oluşumlarını önlediği veya yok ettiği, birçok deri hastalığında önemli ve olumlu etkileri olduğu bilgilerini de göz ardı etmemek gerekiyor.

Çok etkili bir antibiyotik özelliği bulunan gümüşün insan vücuduna olumsuz yan etkileri de bulunuyor. İnsan vücudunda gümüş birikmesi şeklinde oluşan ve “arjirizm” adı verilen gümüş zehirlenmesi vakaları yaşanabiliyor. Bu vakalar, gümüşün ağız veya cilt yoluyla alınması sonucu ortaya çıkar. Gümüş zehirlenmesi sonucu mukoza zarları ve iç organlarda renk değişimi ve kararma meydana gelir. Fotoğrafçılık ve kuyumculukta kullanılan gümüş bileşenleri içeren kimyasallar veya ilaçlar, bu sektörde çalışanları etkileyebilmektedir. Tedavisi oldukça zor olan gümüş zehirlenmelerinde mide sancıları ve nefes darlığı gibi şikâyetler görülür.