PLATİN

Yoğunluk: 21,45 g/cm³
Sıvı hâldeki yoğunluğu: 19,77 g/cm³
Ergime noktası: 2041,4 °K 1768,3 °C
Kaynama noktası: 4098 °K 3825 °C
Ergime ısısı: 22,17 kJ/mol
Buharlaşma ısısı: 469 kJ/mol

Kristal yapısı: Yüzey merkezli kübik
Yükseltgenme seviyeleri: 2, 3, 4 (hafif bazik oksit)
Elektronegatifliği: 2,28 Pauling ölçeği
İyonlaşma enerjisi: 870 kJ/mol
Atom yarıçapı: 135 pm

Elektrik direnci: 105 nΩ·m (20°C’de)
Isıl iletkenlik: 71,6 W/(m·K)
Isıl genleşme: 8,8 µm/(m·K) (25°C’de)
Ses hızı: 2800 m/s (20 °C’de)
Mohs sertliği: 3,5
Vickers sertliği: 549 MPa

İzotopları

Platinin beş adet kararlı izotopu ve bir de yarılanma ömrü 6 milyar yıl olan radyo-izotopu vardır: Pt-190. Platinin başka radyo-izotopları da vardır ve bunlardan en kararsızı yarılanma ömrü 50 yıl olan Pt-193'tür.

Önlemler

Platin reaktif bir metal olmadığından herhangi bir sağlık problemi yaratmaz. Bazı platin kompleksleri (cis-platin), anti-tümör aktivitelerinden dolayı kemoterapi alanında kullanılmakta iseler de böbreklerde geri dönüşümü olmayan tahribata yol açarlar.

Platin, “Pt” sembolü ile gösterilen ve atom numarası 78 olan kimyasal bir elementtir. Yoğun, dövülebilir, sünek, yüksek tepkime ilgisine sahip olmayan, gümüşi-beyaz bir geçiş metalidir ve periyodik tablonun 10. grubunda yer alır. Platin aynı zamanda kendi adını taşıyan bir metal grubunun da üyesidir: Diğer platin metalleri ise rutenyum, rodyum, paladyum, osmiyum ve indiyum olarak sıralanır. Periyodik tablodaki grup 8-10 ve periyod 5 ve 6 arasında bulunurlar. Ayrıca platin değerli bir metal olarak kabul edilir.

Platin adı, “küçük gümüş” anlamına gelen İspanyolca “platina” dan türemiştir. Platin, nispeten inaktif bir metaldir. Havaya maruz kaldığında kararmaz veya pas tabakası oluşturmaz. Çoğu asit tarafından çözünmez ancak aqua regia’da çözünür. Aqua regia, hidroklorik ve nitrik asitlerin bir karışımıdır. Genellikle asitlerle reaksiyona girmeyen malzemelerle reaksiyona girer. Ayrıca platin çok sıcak alkalilerde de çözünür. Sodyum hidroksit ve kireçli su alkalilere örnektir.

Platinin alışılmadık bir özelliği, yüksek sıcaklıklarda büyük miktarlarda hidrojen gazını emmesidir. Platin, bir süngerin suyu emmesi gibi hidrojeni emer.

Platinin Çevresel Etkileri

Platin, kurşunlu benzin kullanan arabaların egzozlarından havaya salınır. Sonuç olarak, havadaki platin seviyeleri garajlarda, tünellerde ve kamyon taşımacılığı şirketlerinin arazilerinde daha yüksek seviyelere ulaşabilmektedir.

Platinin hayvanlar ve çevre üzerindeki etkilerinin neler olabileceği henüz çok kapsamlı bir şekilde araştırılmamıştır. Bilinen tek şey, platinin alımdan sonra bitkilerin köklerinde birikeceğidir. Platin içeren bitki köklerini yemenin hayvanlara ve insanlara herhangi bir zarar verip vermeyeceği henüz netlik kazanmış değildir.

Platin kullanım alanları

  • Paladyum, yatırım için değerli kıymetler arasında yer almaktadır.

  • Platin, mücevherat için yaygın olarak kullanılmaktadır. Bununla birlikte ana kullanımı arabalar, kamyonlar ve otobüsler için katalitik konvertörlerdir. Bu kullanım alanı, her yıl platin talebinin yaklaşık %50’sini oluşturmaktadır. Platin, aracın motorundan gelen emisyonları daha az zararlı atık ürünlere dönüştürmede çok etkilidir.

  • Platin, kimya endüstrisinde nitrik asit, silikon ve benzen üretiminde katalizör olarak kullanılmaktadır. Ayrıca, yakıt hücrelerinin verimliliğini artırmak için de katalizör olarak kullanılır.
  • Elektronik endüstrisi bilgisayar sabit diskleri ve termokupllar için platin kullanır.
  • Platin ayrıca optik fiber ve LCD’ler, türbin kanatları, bujiler, kalp pilleri ve diş dolguları yapmak için de kullanılır.
  • Platin bileşikleri, kanser tedavisinde kullanılan önemli kemoterapi ilaçlarının da kaynağı niteliğindedir. Johnstone, Park ve Lippard tarafından yapılan 2014 araştırmasına göre, kanser tedavisi hastalarının yaklaşık yüzde 50’sinde tedavi olarak platin içeren ilaçlar kullanılıyor